Giriş Halkaly gabyk çatlamagy granula degirmeniniň işlemeginde iň gymmat näsazlyk görnüşleriniň biridir. Granulanyň hilini kem-kemden peseldýän we öndürijiligiň peselmegi we inçelikleriň artmagy arkaly duýduryş berýän progressiw aşynmadan tapawutlylykda, çatlamagyň köp halatlarda birden ýüze çykmagy meýilleşdirilmedik iş wagtyndan öň, önümçilik ýitgisine, agyr ýagdaýlarda bolsa rolikleriň, podşipnikleriň we esasy walyň gurluşynyň zeperlenmegine sebäp bolýar. Halkaly gabyklaryň ýeke-täk betbagtçylykly näsazlygy orta ölçegli iýmit degirmenine önümçiligiň, çalşyryjy bölekleriň we adatdan daşary tehniki hyzmat zähmetiniň on müňlerçe dollara düşmegine sebäp bolup biler. Halkaly gabyk çatlamagynyň esasy sebäplerini düşünmek we öňüni alyş çärelerini durmuşa geçirmek önümçiligiň ygtybarlylygy we çykdajylaryň gözegçiligi üçin möhümdir. 1. Halkaly gabyk çatlamagynyň iki kategoriýasy Halkaly gabyk çatlamagy iki giň kategoriýa bölünýär: Mehaniki çatlamalar nädogry gurnama, köne jübüt bölekleri ýa-da aşa köp mehaniki stresden ýüze çykýar. Bu çatlaklar adatça stres konsentrasiýa nokatlarynda, gurnama ýüzlerinde, açar ýollarynda, wint deşiklerinde ýa-da gysgyç serhetlerinde ýüze çykýar we iň ýokary stres ýollary boýunça ýaýraýar. Işleýiş çatlalyklary nädogry ulanylyşdan, şol sanda artykmaç ýüklenmeden, daşary ýurt jisimleriniň zeperlenmesinden, nädogry işe girizmek/ýapmak proseduralaryndan ýa-da gabyklaryň ýeterlik derejede arassalanmazlygyndan ýüze çykýar. Bu çatlaklar köplenç işçi ýüzünde ýüze çykýar we rolikiň ýerleşişi bilen baglanyşykly häsiýetli nusgalary görkezip biler. Iki kategoriýanyň hem degişli amallar we tehniki hyzmat tertip-düzgüni arkaly öňüni alyp bolýar. 2. 15 sebäp we olaryň çözgütleri Aşakdaky seljerme iýmit zawodynyň iş tejribesine esaslanyp, iň köp ýaýranlardan iň az ýaýranlara çenli näsazlyk mehanizmi boýunça guralýar. Her bir sebäp onuň diagnostika alamaty we düzediji hereketi bilen utgaşdyrylýar. A kategoriýasy: Komponentleriň aşynmagy we mehaniki sazlama 1. Gysgyç bloklaryň aşynmagy (Gysgyç ýüzüniň ýagty nokatlary) Sebäbi: Gysgyç halkasynyň içindäki gysgyç blok aşynýar ýa-da deformasiýa bolýar, bu bolsa halkaly gabyň göwresinde deň däl basyş paýlanyşyny döredýär. Gysgyç serhetinde ýerli ýokary basyş ýaryklary döredýär. Diagnostika alamaty: Gysgyç ýüzünde ýagty nokatlar ýa-da jylaňlanan ýerler, hereketlendiriji tigiriň ýüzünde deň däl aşynma yzlary. Çözgüt: Gysgyç halkasyny derrew çalşyryň. Aşynýan gysgyçlaryň öwezini aşa berkidip doldurmaga synanyşmaň [1]. 2. Hereketlendiriji tigir gurnamasynyň ýüzi aşynmagy Sebäbi: Hereketlendiriji tigiriň gurnama ýüzi aşynýar, bu bolsa gabyň we rulon toplumynyň arasynda belli bir boşluk döredýär. Bu boşluk gabyň ýük astynda süýşmegine mümkinçilik berýär we ýaryklary döredýän täsir güýçlerini döredýär. Diagnostik alamat: Hereketlendiriji tigiriň oturdylýan ýüzünde görünýän aşynma, mat bilen hereketlendiriji tigiriň arasyndaky ölçelip bilinýän oýnama, matyň içki ýüzünde deň bolmadyk aşynma nusgasy. Çözgüt: Hereketlendiriji tigirini derrew çalşyryň ýa-da abatlaň. Başgaça aýdylanda, öndüriji talaplaryna laýyklykda halkaly matyň ýygnanma ýüzüniň oturdylma çydamlylygyny ýokarlandyryň [1]. 3. Sykyş halkasynyň aşynmasynyň ýa-da deformasiýasynyň sebäbi: Halkaly matyňy berkidýän gysyş halkasy wagtyň geçmegi bilen ok boýunça aşynýar ýa-da deformasiýa bolýar, gysyş güýjüni azaldýar we matyň ýük astynda hereket etmegine mümkinçilik berýär. Diagnostik alamat: Sykyş halkasynyň ýüzünde görünýän deformasiýa ýa-da aşynma, matyň ýygnanmasynda ok boýunça oýnama. Çözgüt: Sykyş halkasyny derrew barlaň we çalşyryň. Bu meýilleşdirilen öňüni alyş abatlaýyş işleriniň bir bölegi bolmaly sarp edilýän bölekdir [1]. 4. Hereketlendiriji açarynyň aşynmasynyň sebäbi: Hereketlendiriji tigirden halkaly matyňa moment geçirýän hereketlendiriji açarynyň aşynmasy, işe girizmek we ýük üýtgeşmeleri wagtynda zarba ýüklenmegine mümkinçilik berýän boşluk döredýär. Gaýtalanýan çekiç täsiri açar ýerinde ýadawlyk ýaryklaryny döredýär. Diagnostik alamat: Hereketlendiriji açarynda görünýän aşynma, açar bilen açar arasynda ölçelip bilinýän boşluk, açar ýerinde metal galyndylary. Çözgüt: Açar bilen açar arasyndaky boşlugy yzygiderli ölçäň. Öndürijiniň spesifikasiýasyndan geçen boşlukda hereketlendiriji açary çalşyryň [1]. 5. Esasy wal podşipniginiň zeperlenmeginiň sebäbi: Zeper ýeten esasy wal podşipnigleri walyň titremegine mümkinçilik berýär we halkaly matda sikliki gapdal güýçleri döredýär. Bu güýçler gurnama nokatlarynda jemlenen ýadawlyk stresini döredýär. Diagnostika alamaty: Podşipnigiň eşidilýän sesi, görünýän walyň gaçmagy, iş tizligi bilen artýan titreme, matanyň deň däl aşynma nusgasy. Çözgüt: Esasy wal podşipnigini derrew çalşyryň. Podşipnigi çalşyrmak diňe näsazlyk ýüze çykanda däl, eýsem öndüriji tarapyndan bellenen aralyga eýermeli [1]. 6. Belleville ýazynyň ýadawlygynyň sebäbi: Mata gysyjy gurluşdaky Belleville ýaz şaýbalary sikliki ýükleme sebäpli wagtyň geçmegi bilen elastikligini ýitirýär. Ýaz güýjüniň ýetmezçiligi matanyň hereketine we zarba ýüklemesine mümkinçilik berýär. Diagnostika alamaty: Gysyjy güýjüniň peselmegi (gurnama wagtynda moment açary bilen ölçelip bilner), iş wagtynda matanyň hereketi anyklandy. Çözgüt: Belleville ýazlaryny goşuň ýa-da çalşyryň. Ýadawlyk wagtyndan öň ýüze çyksa, ýokary derejeli ýaz materialyna çalyşmagy göz öňünde tutuň [1]. 7. Presleme matynyň gapagynyň aşynmagy we deformasiýasynyň sebäbi: Presleme matynyň gapagy wagtyň geçmegi bilen aşynýar we deformasiýa bolýar. Gapagyň berkidilýän nokatlaryndaky boş ýa-da soýulan wintler halka matrisiniň ujundaky wint deşiklerinde stres konsentrasiýasyny döredýär. Diagnostik alamat: Ujundaky wint deşiklerinden dörän ýaryklar, boş ýa-da ýok örtük wintleri, görünýän örtük deformasiýalary. Çözgüt: Pres matrisiniň gapagyny çalyşyň. Her gezek matri çalşylanda wint deşiklerini barlaň we dişiň zeperlenendigini görkezýän ähli berkidijileri çalyşyň [1]. B kategoriýasy: Işleýiş tertibi we sazlamalary 8. Rolikden matrise çenli nädogry aralyk Sebäbi: Pres rolik bilen halka matrisiniň arasyndaky aralyk gaty kiçi bolanda (0,1 mm-den az), rolik bilen matrisiň ýüzüniň arasynda berk degişme ýüze çykýar. Bu metaldan metala degişme ýokary ýerli stres döredýär we içine ýaýraýan ýüz çatlaklaryny döredip biler. Diagnostik alamat: Matrisiň içki ýüzünde rolikleriň ýerleşýän ýerlerine laýyk gelýän kesilen ýa-da jylaňlanan ýollar, rolikiň we matrisiň çalt aşynmagy, rolik ýollary boýunça çatlaklar. Çözgüt: 0,1–0,3 mm aralygy saklaň. Birmeňzeş aralygy üpjün etmek üçin täze matris bilen täze pres rolikini ulanyň. Gurnalandan soň töweregiň töweregindäki birnäçe nokatdaky aralygy barlaň [1], [2]. 9. Rolikiň nädogry gurnalmagy (ok boýunça deňleşdirilmezlik) Sebäbi: Pres roliki dogry gurnalmandyr, bu bolsa rolik bilen halkaly matris iş meýdanynyň arasynda ok boýunça deňleşdirilmezlige getirýär. Bu bolsa matrisiň giňligi boýunça deň däl basyş döredýär, bir gyrasy has ýokary ýük çekýär. Diagnostik alamat: Matris ýüzünde deň däl aşynma zolagy (bir tarapynda has giň), işçi ýüzüniň gyrasyndan ýaryklar emele gelýär. Çözgüt: Pres rolikiniň gurluşyny öndüriji deňleşdirme amallaryna eýerip dogry gurnaň. Gurnalandan soň matris ýüzüne rolik parallelligini barlaň [1]. 10. Demir aýyrmagyň netijesizligi Sebäbi: Granula degirmeniň ýokarsyndaky magnit bölüji ýa-da demir aýyrýan enjamyň işlemegi ýaramazlaşýar. Metal zatlar (boltlar, gaýkalar, sim bölekleri, öňki gaýtadan işleýän enjamlardan galan aşynma galyndylary) granula kamerasyna girýär we iş ýüzünde ýaryklaryň döremegi üçin stres konsentrasiýa nokatlaryna öwrülýän çökündileri döredýär. Diagnostik alamat: Görünýän çökündiler ýa-da täsir yzlary galyp işleýän ýüzi, zarba nokatlaryndan çykýan ýaryklar. Çözgüt: Demir aýyrýan enjamlaryny yzygiderli barlaň we arassalaň. Magnitiň güýjüni wagtal-wagtal barlaň. Magnit goragynyň köp tapgyryny gurnaň (giriş wagtynda esasy magnit, granula degirmeninden öň ikinji magnit) [1]. 11. Nädogry howpsuzlyk ştifti ýa-da artykmaç ýük goragy Sebäbi: Gaty ýokary kesiş derejesi bolan nädogry howpsuzlyk ştifti ýa-da howpsuzlyk ştifti ulanmak howpsuzlyk enjamy işlemezden öň halkaly galypda artykmaç ýüküň ýetmegine mümkinçilik berýär. Diagnostik alamat: Öňünden duýduryşsyz ýarylma, galyp näsazlygyndan soň howpsuzlyk ştifti bitewi, artykmaç ýüklenme alamatlary (motor togunyň ýokarlanma ýazgylary). Çözgüt: Galyp we ulanmak üçin dogry kesiş derejesi bolan granula degirmen öndürijisi tarapyndan berlen howpsuzlyk ştiftlerini ulanyň. Gyp-gaç kesiş ştiftiniň ýygy-ýygydan näsazlyklaryny "çözmek" üçin hiç haçan ýokary derejeli ştiftler bilen çalşyrmaň. Ýygy-ýygydan kesiş, derňelmeli proses meselesini görkezýär [1]. 12. Boş iş wagtynda galyp arassalanmaýar (gatylaşan materialyň dykylmagy) Sebäbi: Granula degirmeni iýmit materialy galyp deşikleriniň içinde bolanda önümçiligi bes edende, galan ýylylyk materialy guradýar we gatylaşdyrýar. Täzeden işe girizilende, bu gatylaşan tıkaçlar täze ezilenden has ýokary güýç bilen ekstruziýa garşy durýar we aşa köp ýerli basyş döredýär. Mato döwülip biler. Diagnostik alamat: Önümçilik togtadylandan soň gaýtadan başlandan soň döwülme, döwülen ýere golaýdaky mato deşiklerinde gatylaşan materialyň alamatlary. Çözgüt: Öçürmezden öň, mato deşikleri doldurýan we gatylaşmagynyň öňüni alýan poslamaýan ýagly material (meselem, ýagly tohum unu ýa-da ýörite mato arassalaýjy garyndy) bilen arassalaň. Bu prosedura 30 minutdan köp dowam edýän islendik öçürme üçin hökmany bolmalydyr [1], [2]. 13. Matony gurnamak/aýyrmak üçin gaty polat gurallaryň ulanylmagy Sebäp: Gurnama ýa-da aýyrmak wagtynda halkaly matony gaty polat gurallar (demir çekiç, polat süýşmesi) bilen gönüden-göni çekiçlemek, zarba zyýanynyň mikro-ýaryklaryny we indiki işleme wagtynda doly ýaryklara ýaýrap biljek stres konsentrasiýalaryny döredýär. Diagnostik alamat: Matonyň göwresinde ýa-da ujunda zarba yzlary, görünýän zarba nokatlarynda ýa-da golaýynda dörän ýaryklar. Çözgüt: Matony gurnamak üçin diňe agaç ýa-da ýumşak ýüzli çekiçleri ulanyň. Aşa köp güýç gerek bolsa, has köp güýç ulanmagyň ýerine sebäbini (düzgünsizlik, birleşýän ýüzlerde çyzyklanmalar, mato ölçegleriniň nädogrylygy) derňeň [1], [2]. 14. Mato çalşandan soň aşa köp iýmitlendirme ýa-da sazlanmadyk iýmitlendiriji Sebäp: Öçürilende Kiçi diametrli mat ýa-da başga deşik konfigurasiýasy bolan mat üçin iýmitlendiriji täze matyň öndürijilik kuwwatyna laýyk gelmek üçin sazlanmalydyr. Aşa köp iýmitlendirmek rulonlaryň arasynda materialyň toplanmagyna, matyň gurluş çäginden daşary ýüküň artmagyna sebäp bolýar. Diagnostik alamat: Mat çalşandan gysga wagt soň çatlama, matyň artykmaç ýüklenmesiniň alamatlary (motoryň togy nominal maksimumda ýa-da ondan ýokary), materialyň köprüleri ýa-da rulonlaryň arasynda toplanmagy. Çözgüt: Mat çalşandan soň iýmitlendirijiniň motorynyň tizligini sazlaň. Iýmitlendirme tizligini matyň kuwwatyna laýyk getirmek üçin üýtgeýän ýygylykly hereketlendirijini (WFD) ýa-da elektromagnit dolandyryjyny ulanyň. Iýmitlendirme tizligini peseldip başlaň we motoryň togyny gözegçilik edýän wagtyňyz kem-kemden artdyryň [1]. 15. Ýokary süýümli materiallar bilen iýmitlendiriji skreýper ýok Sebäp: Dogry gurnalan iýmitlendiriji skreýpersiz ýokary süýümli materiallary işläp bejerilende, material matyň giňligi boýunça deň däl toplanýar, deň däl basyş paýlanyşyny we ýerli artykmaç ýüklenme döredýär. Diagnostik alamat: Matyň iş ýüzüniň bir tarapynda ýaryklar, iş wagtynda görünýän deň däl material paýlanyşy. Çözgüt: Täze iýmitlendiriji skreýperi gurnaň we matyň tutuş giňligi boýunça materialyň deň paýlanyşyny barlaň. Dürli formulalary işläp bejerýän tegirmonlar üçin sazlanyp bilýän skreýper dizaýnlaryny göz öňünde tutuň [1]. 3. Öňüni alyş tehniki hyzmat tertibi | Aralyk | Barlag/Işjeňlik | |—|—| | Her gün | Demir aýyrýan enjamlary barlaň, matanyň ýüzüni zarba yzlary üçin barlaň, rulon aralygyny barlaň | | Hepdelik | Hereketlendiriji açaryň boşlugyny ölçeň, gysyş halkasynyň ýagdaýyny barlaň, Belleville ýazynyň momentini barlaň | | Aýlyk | Esasy walyň podşipniginiň ýagdaýyny barlaň (eger bar bolsa, titreme seljermesi), pres matanyň gapagyny we berkidijilerini barlaň | | Her mat çalşyryş | Gysgyç bloklaryny, hereketlendiriji tigiriň armaturasynyň ýüzüni barlaň, täze mat bilen täze rulonlary ulanyň | | Her ýapylyş >30 minut | Mamaty ýagly material bilen arassalaň | 4. Esasy sebäp diagnozynyň akym diagrammasy Halka matasy ýarylanda, şu diagnostika yzygiderliligini ýerine ýetiriň: 1. Ýarygyň ýerleşýän ýerini barlaň: gurnama ýüzlerindeki ýaryklar A kategoriýasy (komponentleriň aşynmagy); işçi ýüzindeki ýaryklar B kategoriýasy (işleýiş) 2. Tehniki hyzmat ýazgylaryny barlaň: mat ýakynda çalşyryldymy? Iýmitlendiriji sazlandymy? Täze rulonlar oturdyldymy? 3. Birleşýän bölekleri barlaň: hereketlendiriji açaryň boşlugyny, gysyş halkasynyň ýagdaýyny, gysgyç blokyň aşynmagyny ölçeň 4. Işleýiş ýazgylaryny gözden geçiriň: näsazlyk wagtynda motoryň tokuny barlaň (aşyry ýükleme?), önümçilik tizligini (aşyry iýmitlendirme?), soňky formula üýtgeşmelerini (süýüm mukdarynyň ýokarlanmagy?) 5. Näsazlygy resminamalaşdyryň: ýaryk ýerleşýän ýerini we nusgasyny surata düşüriň, näsazlyk görnüşi düşnüksiz bolsa, näsaz matry metallurgiýa seljermesi üçin saklaň 5. Mysal: Formulany çalşandan soň matry çatlatmak Towuk iým fabrikasynda ýokary süýümli goşmaça önümleri goşmak üçin täzeden düzedilenden soň üç aýyň içinde iki halkaly matry çatlatmak boldy. Derňewde şeýle zatlar ýüze çykdy: – Süýümiň mukdary 5%-den 9%-e çenli ýokarlandy, ýöne iýmitlendiriji gyrgyç täzelenmändi – Matry asyl pes süýümli formula üçin bahalandyryldy – Material deň däl ýygnandy, matryn bir gyrasynda 40% ýokary basyş döretdi Düzediş çäreleri: Täzelenen iýmitlendiriji gyrgyç gurnaldy, ýokary süýümli formula laýyk gelmek üçin gysyş gatnaşygy sazlandy we täze paýlar önümçilige girmezden öň tehniki hyzmat toparyna formulany üýtgetmek barada habar berildi. Indiki 12 aýda başga çatlama bolmady. Netije Halkaly matry çatlatmagyň ähli 15 sebäbiniň öňüni alyp bolýar. Olary birleşdirýän umumy zat tertipli tehniki hyzmat we öndüriji iş tertibine eýermekdir. Ýokarda görkezilen öňüni alyş tehniki hyzmat tertibini ýerine ýetirýän, rolikden matra aralygyny dogry saklaýan, matry gurnamak üçin degişli gurallary ulanýan, öçürmezden öň matry arassalaýan we matry formulalara laýyk getirýän iýmitlendiriji fabrikalar halkanyň aglaba bölegini ýok etmäge garaşyp bilerler. şeritleriň ýarylmagy hadysalary. Çatlama ýüze çykanda, esasy sebäbiň yzygiderli diagnoz goýulmagy gaýtalanmagyň öňüni alýar. Bu makala "Ring Dies" tehniki serişdeler tapgyrynyň bir bölegidir.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 20-nji iýuny
